خانه / ایستگاه اندیشه / جایگاه و تأثیر قرآن بر تاریخ تمدن اسلامی-بخش اول

جایگاه و تأثیر قرآن بر تاریخ تمدن اسلامی-بخش اول

 

🔹تأثیر قرآن بر جهت‌گیری‌های کلان تمدن اسلامی انکارناپذیر است. در هر برش مکانی و زمانی از زیست تاریخی مسلمانان که بنگریم

ردپایی از این اثرگذاری دیده می‌شود.

🔹تأثیر قرآن بر اجزای تمدن اسلامی را از ۴ جنبه مختلف می‌توان بررسی کرد: تأثیر قرآن بر دانش و ایجاد شاخه‌های علمی جدید، تأثیر قرآن بر هنر، تأثیر قرآن بر بافت فضاهای شهری و در نهایت تأثیر قرآن بر زیست اجتماعی مسلمانان

برنامه تلویزیونی «درس‌گفتار» شبکه چهار به بررسی موضوع «تاریخ در قرآن» با حضور حجت‌الاسلام‌والمسلمین محسن الویری عضو هیأت‌علمی و مدیر گروه تاریخ دانشگاه باقرالعلوم (ع) پرداخت. در این سلسله جلسات، سردبیر نشریه علمی پژوهشی تاریخ اسلام، پیوندها و ارتباطات میان دانش تاریخ و قرآن مورد واکاوی و بررسی قرار می‌دهد.

▫️قرآن کتاب هدایت و یا کتاب تاریخ؟

🔸در ابتدای این برنامه حجت‌الاسلام الویری پیوند تاریخ و قرآن را به ۲ نحو بسیار کلی مورد بررسی قرار داد و گفت: در یک مواجهه که آن را مواجهه در قلمرو بیرونی می‌نامیم، صرف‌نظر از مضمون آیات، پیوندهای قرآن با تاریخ مورد مداقه قرار می‌گیرد. در این صورت خواهیم دید که با ۲ حوزه متفاوت روبرو می‌شویم.

🔸وی افزود: حوزه اول، حوزه‌ای است که در آن قرآن و سرگذشت آن به‌ مثابه یک سند تاریخی مورد مطالعه و تحقیق قرار می‌گیرد. حوزه دوم، حوزه‌ای است که جایگاه و تأثیر قرآن بر تمدن اسلامی را مورد تحقیق و تتبع قرار می‌دهد.

 

🔸مدیر گروه تاریخ دانشگاه باقرالعلوم (ع) بیان داشت: اما در مواجهه‌ای دیگر، که آن را مواجهه در قلمرو درونی می‌نامیم، مضامین قرآن و آیات آن مورد توجه قرار می‌گیرد. در اینجا پرسش از نحوه ارتباط آیات قرآن با موضوعات تاریخی مطرح است و با ۲ حوزه مجزا روبرو هستیم: حوزه اول بهره‌گیری از دانش تاریخ، برای فهم بهتر قرآن و تفسیر آیات آن است و حوزه دوم بررسی محتوای تاریخی آیات قرآن است.

 

🔸قرآن و سرگذشت آن به‌ منزله یک سند تاریخی

وی با تأکید بر اینکه در این ساحت، قرآن فارغ از محتوای آن، به‌ عنوان یک کتاب و یک سند در نظر گرفته می‌شود، ادامه داد: در اینجا پرسش‌هایی همچون سرگذشت قرآن چیست؟ چگونه تدوین یافت؟ چگونه نازل شد؟ کاتبان وحی چه کسانی بودند؟ مطرح می‌شود که جنبه تاریخی دارند و پاسخ آن‌ها را باید از خلال مباحث تاریخی دریافت.

 

🔸حجت‌الاسلام الویری ابراز داشت: بحث دیگر در این زمینه، تاریخیت قرآن است. تاریخیت قرآن دیدگاهی است که در آن قرآن نه کلامی از سوی خداوند، که یک محصول فرهنگی است که در گذر ایام شکل گرفته و معنای اصلی آن معنای تاریخی است. این دیدگاهی است که اغلب مسلمانان نسبت به آن نگاه انتقادی داشته و آن را بر نمی‌تابند.

 

🔸وی افزود: بحث دیگر در این ساحت، بحث سندیت قرآن یعنی اعتبار قرآن به‌ مثابه یک سند است. آیا این همان متنی است که بر پیامبر اکرم (ص) نازل شد و مجموعه‌ای که امروزه مسلمانان سراسر جهان در برابرشان قرار دارد، همان متنی است که مسلمانان در سده‌ها و دهه‌های نخستین با آن سروکار داشتند؟ این یک بحث تاریخی است؛ یعنی به لحاظ تاریخی اثبات می‌شود که این قرآن موجود، همان متن نخستین است و تغییری در آن رخ نداده است.

 

▫️جایگاه و تأثیر قرآن بر تاریخ تمدن اسلامی

 

🔸عضو هیأت علمی دانشگاه باقرالعلوم (ع) تصریح کرد: بحث دوم تأثیر قرآن بر تمدن بشری است. در اینجا نیز صرف‌نظر از مضمون قرآن، به دنبال پاسخی برای این پرسش هستیم که قرآن در گذشته تمدنی ما چه جایگاهی داشته است؟ در یک نگاه تاریخی می‌توان دریافت که قرآن در زیست اجتماعی و تمدنی مسلمانان نقش و اثر ویژه‌ای داشته است.

 

🔸وی ادامه داد: این بحث نیز یکسره بحث تاریخی است، یعنی برای بررسی و واکاوی نحوه این اثرگذاری نیازمند مطالعات تاریخی هستیم. تأثیر قرآن بر تمدن اسلامی را از ۲ وجه گوناگون می‌توان بررسی کرد.

منبع:به نقل از کانال تمدن نوین اسلامی https://eitaa.com/TamadonEN

درباره ی سیدامین حسینی

همچنین ببینید

فاطمه شناسی و وظیفه شناسی

وظیفه امروز ما در قبال فاطمه چیست وظیفه امروز ما در قبال فاطمه چیست ؟ ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *